लाहुरे जीवन लेखुँ जस्तो लाग्दा लेख्न थालें। प्रश्न आँफैलाई- लाहुरेको जीवन लेख्ने कि लाहुरे-जीवन? फरक छ। एउटा व्यक्तिगत पाटाहरु पल्टाउने काम, अर्को समग्रमा साझा अनुभव कोर्ने। अहिले लाई जनरलाइजेशन गरेर लेख्छु, व्यक्तिगत गन्थन खोल्दिन।
हाम्रो लागि सामान्य कुरा पनि अचम्म हर्षको कारण बन्छ। अहिले उ त्यो बंकरको छत ( छत भनौँ र? ) त्यहा जमेको छ मेहफिल - तासको आवाज सुनिरहेछु , एकान्तमा सुनसानमा थपडी। घर बाट टाढा घर- साथी अपरिचित हरु माझ।
उ! खच्चर हिन्हिनायो। मैले त बिर्सेको रहेछु- यो पहाडको टाकुरामा हामीलाई पानी खुवाउने खच्चरलाई। यहाँ त एक गिलास पानी खाँदा सास ढक्क फुल्छ। एक कदम हिड्दा फोक्सो छाती चिरेर बाहिर निक्लन खोज्छ- मुटुलाई सँगै उछिट्ट्याउँछ कि जस्तो। युद्ध-विरामको बातावरणले हावा खान पाएका छौँ बाहिरको- पातलो अक्सिजन भएको हावा।
खच्चरले भन्नै ला' थियो होला - 'ए केप्टन, मेरो नाम बिर्सेलास् लाहुरे जीवनमा।' किन पो सक्थें र भुल्न तिम्रो योगदान।
अपरिचितलाई जीवन सुम्पने खेल- लाहुरे जीवन। मैंले दर्शन जन्दिन, छाँट्न खोजेको पनि हैन तर हेर्न सक्ने लाई यो भन्दा ठुलो दर्शन कहीं छैन।
कलिलो सोह्र वर्षे ठिटो कल्कलाउँदो, कुखुरे छाती भएको, टल्केको बुट्मा अनुहार हेर्छ- लाज मानेर आँफैलाई वर्दीमा चिटिक्क देख्दा- मख्ख हाँसो खिसिक्क हास्छ कसैले नदेख्ने गरी। त्यो निर्दोष शुरुवात। आरम्भ, श्रीगणेश।
हातमा खुकुरी लिंदा मैले डाएसमा गरेको भाषण कसैले सुन्छ भनेर मान्दिन। कसैले याद दिलाउनु पर्दैन। पुर्खाहरुको पौरख खुकुरीले संचार गरिदिन्छ- झन्न बुटदेखी गोर्खा-ह्याट सम्म। पैताला देखी सिर सम्म। अनी त्यो बेलामा फुस्रा शब्दहरुको, औपचारिकताका लागि जानी नजानी बोलिएका गोर्खाली अप्ठेरा वाक्यहरुको रह्योनै के औचित्य?
अहिले व्यस्तता थाकेछ र अलिकती फुर्सद्ले पनि काम पाएछ। क्रिकेट खेल्दैछन् - धन्न यत्तिको ठाउँ पाएर। दस फीटको सम्म जमिन पाए त खेलिहाल्थे, यहाँ त धेरै खुल्ला छ। कोही नेपालका यस् कुना देखी उस कुना सम्मका, कोही भारतक नेपालीहरु। आ-आफ्नै विगत छ, आ-आफ्नै ईतिहास। एक दुई देखी बिस बाइस बर्ष सम्म लाहुर रहेका लाहुरे हरु। विविधता यसैमा थाहा लाग्छ- कोइ क्रिकेट खेल्न जान्ने छन्, कोही अहँ! क्याजुअल्टी हुन्छौं हामी त क्रिकेट्मा, एउटाले भन्दै थियो। व्यङ्ग। हाँसो। यस्तै हुन्छन् लाहुरेहरु- मृत्युलाई पनि सजिलै हाँसो को बिषय बनाउन सक्छन्। बनाउछन्।
पोखिएका जीवन हरु। वर्षमा दुई महिना छुट्टी बिताएर रित्तिएर फर्किन्छ। खाली बोतल जस्तो। मिठो रस मगजमा चढ्छ तर हेर्दा रिस उठ्छ। अलिकती नशा,अलिकता पछुतो र अलिकती शंका - बिर्को खोलेर ढ्वाक्क स्वाक्क पार्न खोज्छ। तर ...... ।
अर्को वर्षलाई उ आँखा चिम्लेर विश्वास गर्छ। भर पर्छ। शंका मार्छ।
प्रतिदिन टाकुराहरुमा रक्सीको बोतल झैं रित्तिदै गएको लाहुरे जीवन। जीवनमा रित्तिन दु:ख हुँदैन लाहुरेलाई अरुलाई जस्तो।
आजभोलि त हामीलाई खासै गाह्रो छैन- सुविधा छ टेलीफोनको। रङ्गूनमा महिनौँ वर्षौं काट्ने पनि थिए- पारीजातका लाहुरे। जङ्गललाई लहरा लहरा चिनेका पनि थिए। खोपिल्टामा कति मरे कति - तर अझै कति खोपिल्टामै बाँचे होलान्। अहो! आज हो कि भोली, शक्तिशाली तर कमजोर अति - लाहुरे जीवन।
काग कराउँदा सन्देश भनी पढ्ने बुझ्ने पनि छन् यीनैमा। कागचरी झैं उड्ने सन्देश बोकेर लाहुरे जीवन। पहिले पहिले युरोपमा 'ल गोर्खाली आयो' भनेर फ्रान्सेलीहरु रमाएर स्वागत गरेका थिए रे। के सन्देश पाए कुन्नी समुद्रपारका ती गोर्खा चरी हरु बाट- त्यस्तो विश्वास कसरी गरे?
विश्वास पाल्ने, विश्वास कै भरमा बाँच्ने - लाहुरे जीवन।
लामो हाँसो गलल हाँस्छ, सेता दाँत टल्काउँछ र स्वाक्क पारेर भट्टी छोड्छ। बीपी को लाहुरे त्यो। भट्टिनी गुर्सिनिलाई म्वाइं खान खोज्छ र तिम्री छोरी लाई बिहे गर्छु भन्छ।
मैले पनि पढें! अचम्म लाग्यो ।
आज भोग्दैछु! लाहुरे जीवन ! झनै अचम्म लाग्छ!
त्यो हाँसोको मनोविज्ञान बुझ्ने बी पी लाई म यो जीवन कसरी देखाउँ ? यही एउटा बाटो।
हिजो कै कुरा - 'आमाको अप्रेशन गराउन जानु छ, सिरिएस केस छ। ' कति हाँसेर जस्तै भनेको थियो तर आँखामा छ वेदना।
अनि पहिल्यैको एउटा अनुहार - मरेकी छोरीको सम्झनामा मलिन तर त्यो पनि हाँसेरै टिमालेको थियो। यदी आँखाले वेदनामा रसाउन नखोज्ने भए म पनि झुक्किन्थें।
बीपीको बाटोको त्यो भट्टीमा यो आँखा भेटिदैन। आजभोलि त कालो चश्मा होला अझै। झुक्किनु स्वाभाविकै।
तर यस्ता अनेकौँ पीर लाहुरे दिन दिनै बोतल सँग साट्छ। आँफै एउटा बोतल जस्तो। रमझममा जीवन बित्छ हिद्डा हिड्दै। अरु यात्री त के यात्री- लाहुरे यात्री, पर्याय नै भने हुन्छ। नामै त्यस्तै छ।
आज कश्मिरका शिखरहरुमा नेपालको छाँया खोजी रहेको छु। नेपालै कश्मिर बन्छ कि? भन्छन् कोही। बनिसक्यो- थप्छन् केही। म बुझ्दिन। स्विट्जरल्यान्ड बनाउछु भन्ने सुनेको हो, त्यही स्विट्जर्ल्यान्ड खोजिरहन्छु। अनगिन्ती खोजहरुमै गाँसिदै धागाहरु एउटा यग्योपवित बन्छ- जीवनरुपी। मरुभुमी, महसागर, हिमशिखर। त्यसैमा लाग्छ मृत्युलाई कहिले छातीमा पाउचभित्र कहिले पीठको पिठ्युमा बोकेर हिंड्ने यात्रा लाहुरेको पिक्निक।
मलाई मिठो लाग्छ त्यो भनाइ हामीले ट्रेनिङमा छँदा टी-शर्टमा लेखाएको-
I love by choice
I live by chance
I kill by profession
घाट लाग्दो कुर थियो त्यो। ट्रेनिङ को नयाँ नयाँ जोशमा त अझै यसको मोहनी भन्नै परेन।
जोशै जोशको जीवन -लाहुरे जीवन।
हिउँ त हैन फाप्रेको डंगुर .... कति घत्लाग्दो चित्र। यहाँ हिउँका टाकुराहरुमा सेता बुट टल्काउँदै लाहुरे हिउँको सुन्दरता हैन तिर्खा बुझ्छ। हिउँले उमारेको तिर्खा। हिउँ पगालेर पीउनुको तिर्खा पाँच छ महिना सम्म।
अर्को तिर्खा छ हिउँ सँग जोडीएको - नोस्टेल्जिया को चीसो हावा हान्छ झेलम पारीको हिउँको टाकुराले। त्यहाँ पनि हामी जस्तै अर्को साथी- झेलम पारीको हावामा वास्ना खोज्दै होला।(उ त अझै लाहोर कै लाहुरे हो कि ?)।
उसको लागि हामी पारी - हाम्रो लागि उ।
हाम्रो लागि हामी वारी - उसको लागि उ।
सिमानामा बाँडिएको , सिमानाले बाँधिएको लाहुरे जीवन।
बिर्सिसके होलान् तिनिहरुले - त्यो शहरको नामले हाम्रोलागी कति जीवन परिभाषित गरेका छन्। कति प्रेरणाको स्रोत बनेको छ कतिलाई सपना सुनौलो त्यही शब्द !
लाहुरे दाई!
लाहुरे बा!
लाहुरे हजुरबा!
लाहुरेनी!
संस्क्रितीमा छापीइसक्याछ, अब छुट्दैन। मान्छेले नबुझेर पो लड्छ - लाहुरे जती अहिंसक त अरु कोही हुंदैन। अरु को हिंसाको माध्यम हो लाहुरे त।
फौजीले फौजीलाई माया गर्छ शत्रु नै भए पनि। सच्चा फौजीले त कर्तव्य निभाउँछ - हत्यारा होइन उ। बन्धक छ उ त।
ईतिहास लेखिन्छ सिपाहीको रगतलाई मसी बनाएर - कलम राजाको हातमा हुन्छ।
