युवावर्ग चेतनशील हुन्छ। यस वर्गमा परिवर्तनको तातो जोस हुन्छ। युवा शक्तिले विशाल सैन्यशक्तिलाई तहसनहस पारिदिएको छ। डरलाग्दा तानाशाहलाई गर्ल्यामगुलर्म ढालिदिएको छ। पछिल्लो उदाहरण टुयिनिसिया भएको जनसंघर्ष ताजै छ। सानो सहर अलबौदिदीका एक युवकले ठेलागाडामा सामान बेचेर जीवन गुजारा गर्न नपाएको पीडामा आत्महत्या गरेपछि उर्लिएको जनउभारले ट्युनिस राष्ट्रपति बेन अलीको शासनै ढल्यो। देशै छाडेर साउदी अरेबियामा शरणमा जानुपर्ने अवस्था उत्पन्न भयो।
नेपालमा पनि लोकतान्त्रिक आन्दोलनलाई उत्कर्षमा पुर्याउन युवा पुस्ताकै मुख्य भूमिका छ। राणा शासनविरोधी २००७ को ऐतिहासिक जनक्रान्ति, प्रजातन्त्र पुनःस्थापनाका लागि २०४६ सालको जनआन्दोलन र २०६२/६३ को ऐतिहासिक परिवर्तन युवापुस्ताकै कारण सफल भएको हो। अझ हाम्रो देशमा त एउटा सिंगो पुस्ताले सम्पूर्ण जीवनै प्रजातन्त्रप्राप्तिका लागि उत्सर्ग गरेका छन्। दोस्रो जनआन्दोलनले नेपालको इतिहासमा महत्वपूर्ण पाना थप्ने काम त गर्यो नै विश्वलाई नै चकित बनाउने गरी नेपाली क्रान्तिको नमुना देखाइदियो। तर, बितेको ६१ वर्षमा मुलुकमा पटकपटक परिवर्तनका लागि लडेकाहरू अझै ढुक्क हुने अवस्था छैन। विसं २०६२/६३ मा अन्तिमपटकका लागि भन्दै सडकमा ओर्लिएका परिवर्तनकामी जनता 'अन्तिम' भन्दै कतिपटक अझै सडकमा उर्लिनुपर्ने हो ठेगान छैन।
हरेकपटक युवावर्ग आन्दोलनका लागि डटिरहनुपर्ने अवस्था किन आइपर्छ? यो प्रश्नको उत्तर त्यति सहज नहुनसक्छ। परिवर्तन भनेको नराम्रोबाट राम्राका लागि र राम्रोबाट झन् राम्राका लागि हो। सत्तासीनहरू जनताको इच्छा र आकांक्षाअनुरूप चल्नुपर्छ। तर, के हाम्रोजस्तो अल्पविकसित राष्ट्रले युवापुस्ताको सही सदुपयोग गर्न सकेको छ त? लडाइँहरू, ईंटा, ढुंगा, गोलाबारुद, बम, बन्दुक र राजनीतिक स्वार्थपूर्तिकै लागि मात्रै हुन् त युवापुस्ता? चुनावताका युवालाई फुर्काउन चर्काचर्का नारा लगाउने नेताले बितेको छ दशकमा झोले कार्यकर्ता र रक्षाकवचबाहेक युवालाई के नै ठानेका छन् र?
आजको युवा पुस्ता विदेशिन बाध्य छ। परिवारको सुख सुविधाका लागि भन्दा पनि गुजारै चलाउन पनि उनीहरू विदेशिएका छन्। साथै, बिनाकाम रल्लिनुभन्दा विदेशी भूमिमै भएपनि पसिना बगाएर केही कमाउँ भन्नेको लर्को विदेशतिर लागिरहेको छ। कस्तो बिडम्वना, एकातिर गाउँका खेतपाखा उजाड छन्, अर्कातिर हाम्रा युवा भने केही हजार रुपियाँमै काम गर्न ऋण खोजेर विदेश भासिएका छन्। शैक्षिक बेरोजगार पनि यही वर्गले भोगेको छ।
यसका कारण पनि छन्। युवालाई सकरात्मक सोच्न सिकाइएन। आफ्नो देशमा 'सानोतिनो' काम गर्न लाज मान्ने युवा विदेशी भूमिमा सबैभन्दा तुच्छ, कठिन र फोहोरी मानिएका काम गर्न तयार हुन्छन्। स्वदेशमै रहेका अधिकांश युवा पनि अनुत्पादक काममा व्यस्त छन्। धेरै दुर्व्यसनमा फसेका छन्। परिश्रम गरेरभन्दा पनि 'इजी मनी' को मोह युवा पुस्तामा देखिन्छ। अपराधमा युवा पुस्ताको बढ्दो संलग्नता 'इजी मनी' नै प्रमुख कारण हो। कसैलाई डर, धाक, धम्की देखाएर सजिलै पैसा कमाउन सकिन्छ भने हातपाखुरा किन बजार्ने भन्ने सोच बलियो र व्यापक छ। युवा पुस्तालाई राज्यले सभ्य र अनुशासित बन्न सिकाएको पनि छैन। सकारात्मक मार्गमा लाग्न प्रेरित, प्रोत्साहित र पुरस्कृत कहिल्यै गरेको छैन। टायर बाल्ने, धम्क्याउने र कसैलाई नटेर्ने प्रवृत्ति युवापुस्तामा बढ्दै जानु राज्यकै लागि घातक हो। अझ नेपाल जस्तो देशमा जन्मिएँ भन्दै मातृभूमिलाई धिक्कार्ने युवा पनि हाम्रै माझमा छन्। तिनबाट देश र समाजले के अपेक्षा गर्ने?
युवा पुस्ता नै नेपालको भविष्य पनि हो। उनीहरू कतातिर निर्देशित छन् त भनेर गम्भीर भएर सोच्नेबेला आएको छ। यस्तै युवा वर्गलाई लक्षित गरेर तत्कालै सुविधा र परिवर्तनको अनुभव दिलाउने गरी राज्यले कार्यक्रम सञ्चालन नगरे स्थिति झन् बिग्रने जोखिम छ। शिक्षा र बेरोजगार समस्या समाधानका लागि मात्रै भएपनि सरकारले केही गर्नैपर्छ। नत्र, अवस्था यस्तै रहिरह्यो भने राज्यप्रणालीमा युवाको विश्वास गुम्नेछ। त्यसले सबैभन्दा डरलाग्दो निराशा जन्माउने छ। यही भूमिमा मेरो भविष्य सप्रिन सम्भव छ भन्ने आशा जगाउने कार्यक्रम आवश्यक छ।
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें
नेपाली गरीब हरुको पिडा बोकेको एक मात्र बल्ग गुल्मी राङ्बास ले हाम्रो नेपाली गरीब हरुको पिडा लाई नै उजगार गर्दछ