आफ्नो श्रीमान् लामो समय पछि भेट भएको भएतापनि सन्चो-बिसन्चो उँहु केहि केही सोधेकी छैन। हुन सक्छ लाजले पनि होला या आउने बितिकै उसैको अगाडि आमाले सोध्नु भएकाले पनि होस। मेरो मनले उसले केही सोधोस भनिरहेको छ। त्यसै गरी म पनि उसँग कहाँ खुल्न सकेको छु र! मनले धेरै कुरा बोल्न खोजे पनि मुखबाट अभिब्यक्ती दिन गार्है भैरहेको छ अझै पनि मलाइ। सुभद्रा! म बोलेर उसको ध्यान भङ्ग गरिदिन्छु। उ हजुर भन्दै म तिर मुन्टो उठाउछे । पानी राखेको छैन कोठामा ? बोलाउने बहानामा म उसलाइ सोध्छु। उ उठेर मलाइ पानीको करुवा समाउन दिन्छे। तिमी ठिकै छौ नि! "हजुर" । न्यास्रो मानेकी छौ होली, बुबा आमालाई भेट्न गयौ नि हैन, म शहर गएपछि ? "गएको हो । एक हप्ता बसेर आएको"। त्यत्ती मात्र के सोध्न पाएथें उ आफ्नो टेबलमा पुगिसकेकी हुन्छे। उसको ध्यान पढाईको कुनै अध्यायमा केन्द्रीत हुदै छ त्यसैले अरु अबरोध पुर्याउन चाहन्न भलै अरु कुरा गर्ने मन भएपनि बिट मारिदिन्छु।
म झ्यालतिर चिहाउँछु । आकाशमा टहटह ताराहरु टल्किरहेका छन। राती भैसक्दा पनि पारि त्यो सडकमा केही गाडीहरु केही दुरिको अन्तरमा गुडिरहेको देखेर मलाई त्यहि डाँडाको बाटो हुदै आमाले कति पटक पिठ्यौं अनि बुबाले कति पटक काँधमा राखेर मावलघर लगी-ल्याइ गरेको सम्झना आउछ। अहिले सुन्छु मेरो सानो भाई आमासँग कुनै कुरामा मतभेद भयो भने गाडिमा हुइकिएर एक्लै,एक्लै त्यहाँसम्म पुगिदिन्छ रे! केहि बर्ष अगाडि बाटै झलमल बिजुलीबत्ती बलिसकेको छ। स्कूल-कलेज अनि सञ्चार सबै सुबिदा हरु भित्री सकेका छन्। बिकाशको गति आफ्नै रफ्तारमा भैरहेको छ त्यहाँ। यदि त्यो हुन्थेन भने ……? शुभद्रा र म खुइ-खुइ गर्दै, पसिना पुछ्दै त्यहि उकालो चढ्नु पर्ने हुन्थ्यो उहि पुनराबृती दोहोर्याउदै , अनगिन्ती पटक।
शुभद्रा ! "हजुर्" एउटा कुरा सोधुं ? "हुन्छ" तिमीलाइ मेरो माया लाग्छ ? उ लाजले रातोपिरो हुन्छे। प्रश्नसुचक आँखाले हेरेर आँखाले नै जवाफ दिएकी छ - मलाई तपाईको अनि तपाईलाई मेरो माया नलाग्ला र! उ मौन छे। तर मैले सोध्ने एउटा कुरा अर्कै हो , सोधु है तिमीसँग ? "हवस्" । के कुरा भनेर पनि सोद्धिनौ ? उ फिस्स मुस्काउछे बोलाइको बदला । म सोधु त साच्चै ? "हुन्छ"। तिमी नरिसाइकन जवाफ दिनु पर्छ है ? "हुन्छ"। तिमीले सुनेकी छौ कोही कसैको तीन ओटासम्म श्रीमान् हुन्छन् एकै पटक ? "खै" कस्तो खै ? सुनेको या देखेको छौ ? म द्रौपदीको समय हैन अहिलेको समयको कुरा गर्दै छु। अहिले को जमानाको । "मलाई थाहा भएन"। त्यसैगरी मलाई पनि थाहा छैन तर सुन न हाम्रो गाँउको एक जना हजुरबा पर्ने बुढो मान्छेले भन्नु हुन्छ कि जस्तो पतिब्रता भन्ने नारीको पनि तीन ओटा श्रीमान् हुन्छन् रे! होला त ? "होला" जिस्केको कि के हो तिमी ? "हैन, अनि होला भने पछि होला नि त !" हुँ ? होला ?? तर कसरी ??? "थाहा छैन"। थाहा छैन भने कसरी होला भन्यौ त ? मलाइ शब्दमा हैन पुर्ण बक्यमा जवाफ देउ न। र दिने पनि गर। उ घोसे मुन्टो मात्र लगाउछे । ए शुभद्रा तिमी धेरै नै लाटी छौ । हैन तिमी बोल्न नै चहन्नौ कि, बोल्ने शक्ति नै छैन कि ? केही त बोल्ने गर, किन चुप् ? किन ?? मलाई त लागेको थियो नारी भएका नाताले तिमीले सुरुमै प्रतिबाद गर्छौ होली। त्यो त तिमीले गरिनौ । तर होला…, होला भने मलाई एक दुई जनाकै नमुना देउ न त ! कस्कसका छन ? होला भन्नु त स्विकृती जनाउनु झै हैन र ? उ फेरी पनि मौन छ केवल मलाई टुलुटुलु हेरिरहेकी छ मानौ कुनै ठुलो गल्ती गरेकी छ, जसबाट मैलेमत्र मुक्ति दिलाउन सक्छु उसलाइ । कुनै जवाफ छैन हैन, तिम्रो ? पढेकी केटी भएर पनि समान्य कुरामा प्रतिबाद गर्न या तार्किक बन्न नसकेको देख्दा मेरो रिस उ माथि अझै पोखिन्छ। म कड्किएर उसलाई सोध्छु त्यसो भए तिम्रा पनि छन त तीन ओटै लोग्ने ? उ अब आशु झार्न थालेकी छ । नरमाइलो लाग्ने गरी उ घुँक्क घुँक्क गर्छे । बोल, बोल, बोल शुभद्रा के तिम्रा पनि ………? म अझै च्याट्ठिन्छु रुन्चे स्वरबाटै उ केहि कुरा बक्छे, "अनि हजुरबाले झुट्टो कुरा बोल्नु भयो होला त!" हरे……! म हार खान्छु यो केटीसँग कसरी उसलाइ यो लाग्यो कि त्यो बुढाबाजेले सबै कुरा ठिक नै गर्नु भएको छ भनेर! ठट्टामा भने कि , साच्चै कुनै या केहि एकादुई को प्रसङ्गमा भने कि या कसै सँग रिस पोख्न अरुलाई आक्षप लगाउने हेतुले पो भने कि ? उहुँ, कुनै बिश्लेषण गर्नै नखोजी सरासर उसले भनि कि बाजेले झुट पक्कै बोलेनन। म केही सोध्न चहान्न अब । आफैले ले रुवाएं सम्हाल्ने पालो पनि मेरै छ । रुन बन्द गर शुभद्रा, तिमीलाई रुवाउन मैले यि कुरा सोधेको हैन। जबर्जस्ति हुंदा नहुदाको अप्ठेरो प्रश्न राखेर रुवाएकोमा पछुतो हुन्छ मलाई। छेउमा तानेर अँगालेर राख्दै उसका आँशु पुछिदिन्छु । तिम्रा तीन ओटा श्रीमान् पनि छैनन र हुन्दैनन पनि, त्यसैगरी अरुका पनि। तर शुभद्रा, तिमीहरुले किन र कसरी भन्ने प्रश्न किन गर्न सक्दैनौ ? के ले रोकेको छ प्रश्न उठाउन ? मेरो मुख्य सोधाई नै यही हो। भन सामाजिक संस्कार, कुनै डरत्रास् ,तिमीहरुकै अबोधपन, लज्जालुपन ? के ले चाँही रोकेको छ ? या प्रश्न गर्न नै चाहादैनौ ? कसरी अरुको बोलीमै हो मा हो मात्र मिलाईरहेका छौ ? के तिमीहरुको आत्मनिर्णय गर्ने अधिकारै छैन त ? छैन भने पनि लिन खोज्नु पर्ने हैन र ? आफ्नो स्वबिवेकको प्रयोग तिमीहरुले नै गर्न पाउनुपर्ने हैन ? तर किन गरिरहेका छैनौ ? किन आफ्नो बिश्वासलाई अरुको पोल्टामा थपक्क सुम्पिएर आफु निर्धक्क रहन्छौ ? तिमीहरुलाई थाहा हुनु पर्ने हो नि यही मौनता कतिपय अवस्थामा तिमीहरुको जीवनको दुर्भाग्य बनेर आइदिन्छ, आइरहेकै छ । ओझेलमा रहेर यसलाई तिमीहरुको कम्जोरी ठानेर परिचालन गर्नेहरु कमि छैनन यहाँ । के तिमी देख्दिनौ कुनै सिता माथि अर्की सौताको प्रबेश ? के मञ्चन भैरहेका छैनन सृष्टिको भुलमाथि मान्छेलाई दोष दिएर एउटी नारी अपुत्रो अपुत्री बनाइएका अनि असाहय र कमजोर एउटी नारीलाई कथित बोक्सीको बिल्ला भिराइ शारिरिक-मानसिक यातना दिएर सामाज बहिस्कार गरिएका नाटकहरु ? के तिमी सुन्दिनौ भर्खर जन्मिएको बच्चा लावारीस् फेला परेको समाचारहरु ? कुमारी आमाहरुको बेवारीस् र अन्धकार जीवन गाँउ निकाला गरिएका अबोध अनुहारहरु ? सामाजिक कुॠतीले खनेका गहिरा खाल्डाहरु, ……अन्धबिश्वासको पर्दा भित्र रहेर खेलिने घृणीत खेलहरु ? देशमा मात्र सिमित नभएर के तिमीसम्म न आइपुगेकै छ र भारत को सहर- सहरमा नारकिय जीवन ज्युन बाध्य बनाइए का हाम्रा चेलीहरुको चित्कार अनि रोधन ? आर्थिक मानसिक अनि शारीरिक यी सबै पक्ष बाट तिमीहरुमाथि लगातार आक्रमण र शोषण भैरहदा पनि किन चुप छौ अझै ? सुभद्रा, यि सब हुनमा तिमीहरुको मौनताको कति प्रतिशत भूमिका छ होला ? एकपटक सोचेर हेर त। कहिल्यै तिमीहरुले बिश्लेषण गरेर हेर्यौ यसलाइ ? त्यसैले शुभद्रा तोडिदेउ मौनता तिमीहरुको आवाज अब त खुल्नै पर्छ । एकमाथि अर्को, अर्को माथि अर्को मिलाएर बुलन्द पार्नुपर्छ। म बोलिरहेँ उ सुनिरही मैले यती भनिसक्दा पनि उसले खै त उहाँ हजुरबाले अघिको कुरा कुन र के आसयमा कसलाई भन्न खोज्नु भएको हो भनेर सोधिन । म सोध्छु , सुभद्रा तिमी जान्न चहन्नौ अघिको प्रस्नको जवाफ ? म उसलाई झक्झकाउदै भन्छु, तिमीले नसोधे सम्म म ज्यानगय पनि भन्ने हैन क्यारे! सोध्दिनौ ? उ केहि बोल्दिन । ठिकै छ सवाल बिनाको जवाफ को त्यति अर्थ हुदैन, तिमीनै सुन्न चहन्नौ भने म के भनु त! यसो उसको अनुहारमा हेर्छु त उ त निदाइ पो सकिछ!
बिहान चियाको गिलाससंगै मलाइ निद्राबाट उठाइरहेकी हुन्छे उ। म झस्कन्छु उफ् ! कस्तो सपना ! के देखेको होला मैले ? मन आत्तिएको जस्तो लाग्छ आफैलाइ । म उसलाइ हेरिरहन्छु रातमा देखेको सपनाको त्यो पात्र शुभद्रा अनि यो शुभद्रा। के कति भिन्नता होला ? चिया लिने हैन भन्दै गिलास मेरो हातमा थमाएर उ बाहिरिन्छे। मनमा एउटा प्रस्न उठ्छ साच्चै मैले यो प्रश्न बिपनामै उनलाइ राखे भने कस्तो जवाफ आउला ? त्यसै एउटा कौतुहलता जाग्छ । उनी भर्याङ्ग बाट ओर्लिएको उनका पदचापहरु मेरो कानसम्म ध्वनित हुन आइपुग्दा म चियाको चुस्की सुरुप्प बनाउछु ।
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें
नेपाली गरीब हरुको पिडा बोकेको एक मात्र बल्ग गुल्मी राङ्बास ले हाम्रो नेपाली गरीब हरुको पिडा लाई नै उजगार गर्दछ